Autor: Robert Hoffman
Artykuł z magazynu „Kung Fu Tai Chi”, Kwiecień 2005

Część I: Siła peng

„Zobacz! Nieważne co zrobisz, nie możesz mnie dotknąć!” – zaśmiał się Mistrz Sam Chin. Kontynuując, dodał: „Skoro jesteś tak blisko, dlaczego nie możesz mnie trafić?”

Wielokrotnie próbowałem zadać mu cios i wytrącić go z równowagi, ale nie udało mi się to ani razu. Kopnięcia, ciosy, szarże – wszystko na nic. Po wielu jałowych próbach zrezygnowałem. Śmiejąc się i łapiąc z trudem oddech zapytałem: „co robię źle?” Według Sifu, moje braki sięgały ważnych podstaw. Pokrótce, nie mogłem przeniknąć jego „sfer”. Nie udało mi się spenetrować jego energii obronnej. Od czasu tego pierwszego spotkania dowiedziałem się, że to, co Mistrz Chin nazywa „sferami” jest blisko związane z energią nazywaną peng-jing (掤勁 ). W dosłownym tłumaczeniu peng oznacza odparcie, a jing oznacza przyłożoną siłę. Chociaż peng-jing może odnosić się do konkretnej techniki, oznacza ono również podstawową energię dynamicznej równowagi.

Dynamiczna równowaga jest podstawowym składnikiem dobrego kung fu; jest też bramą do zrozumienia tajników wewnętrznych sztuk walki. Peng-jing jest podstawową energią, jednak stanowi ona zaledwie jedną część piątej zasady,konstytuującej system I Liq Chuan. I Liq Chuan (意力拳) oznacza „umysł-siła-pięść.” Sztuka I Liq Chuan została podzielona na poszczególne poziomy. Każdy krok prowadzi ucznia na wyższy poziom koordynacji mentalno-fizycznej. Ta piąta zasada nazywa się „polem mocy obrony i ataku”. Całość sztuki I Liq Chuan opiera się na sześciu punktach fizycznych, trzech czynnikach mentalnych i szczególnej właściwości nazywanej „odczuciem”. Koncepcje opisane w tym artykule odsłaniają wewnętrzne aspekty natury umysłu, ciała i zastosowania energii w wewnętrznych sztukach walki oraz przygotowują ucznia do bardziej zaawansowanej pracy.

Wprowadzenie

Technika przekraczania

Jedna osoba pokonująca kilku przeciwników. Cios zbyt szybki, by go zobaczyć. Pozornie niewielkie pchnięcie, daleko odrzucające atakującego. Niewielkie ruchy, tak subtelne, że nie możesz zrozumieć, dlaczego tracisz równowagę, stojąc nagle na krawędziach stóp. W starciu z taką osobą wszystkie techniki zdają się bezużyteczne. O co tu chodzi?

Według Mistrza Sam China, jednym z głównych wymogów na wyższym poziomie kung fu jest to, co nazywa on „łączeniem sfer”. Poniżej opiszę podstawowe fizyczne i mentalne poziomy tego procesu. Polega on na bardzo subtelnej ekspresji wewnętrznej energii, znanej jako peng-jing. Efektem łączenia sfer za pomocą peng-jing są mocno zakorzenione ruchy, w naturalny sposób wzmacniające wewnętrzną energię, uważność mentalną i sztukę walki. „Co więcej, jeżeli ćwiczysz tak jak trzeba” – dodaje Mistrz Sam Chin, „możesz przekroczyć nawet samą technikę.”

Czym jest łączenie sfer?

Łączenie sfer to proces, a nie technika sama w sobie. Proces ten jest w jednakowym stopniu mentalny co fizyczny i w olbrzymim stopniu bazuje na zastanej sytuacji.

Zasadniczo, łączenie sfer oznacza ciągłe zachowywanie odpowiedniego ustawienia między punktem kontaktu a własnym korzeniem fizyczno-energetycznym. Poprzez prawidłowe ustawienie ciała i umysłu, ćwiczący jest w stanie stosunkowo łatwo poruszać się, zmieniać i reagować na różne rodzaje siły.

Metoda właściwego ustawienia ciała wymaga połączenia ze sobą wszystkich jego części. Proces ten nazywa się łączeniem sfer. Gdy uczeń prawidłowo zrównoważy te sfery (wewnętrzna struktura), uważność może odpowiednio pokierować ciałem tak, by odpowiednio zareagować na zastaną sytuację.

Każda część ciała posiada właściwości sfery. Połączenie sfer oznacza więc odczucie, że każda sfera w ciele połączona jest z wszystkimi innymi.

Właściwy wzorzec

Sfery są dobrym wzorem tego, jak twoje ciało powinno potrafić przyjmować siłę. Choć nie może ono dosłownie stać się kulą, możemy wytworzyć kulistą siłę i dynamikę, stosując odpowiednie połączenia mentalno-fizyczne. Na tym etapie uczeń może inspirować się klasycznymi tekstami Taiji, bowiem ich uważna lektura ukazuje, jak ważna jest emulacja kuli. Wytworzenie i utrzymywanie tego rodzaju struktury sferycznej jest kluczem dającym dostęp do wyższych poziomów wewnętrznych sztuk walki.

Właściwości sfery

Sfera może skondensować się, obracać, unosić lub naciskać. Poza tym, niezależnie od tego, jakie działanie podejmuje, jej środek jest zawsze dobrze chroniony. Chociaż łączenie sfer jest odczuciem fizycznym, posiada on również aspekty mentalne. Połączenie powinno  dokonywać się w każdej chwili twojego życia. Oznacza to, że bezustannie poszukujemy równowagi i harmonii. Jeśli to potrafimy, znaczy to, że możemy dotknąć wyższych poziomów sztuki. Gdy nasze ciało i umysł staną się wystarczająco świadome, by sfery pozostawały w każdej chwili połączone, wówczas stoimy u bram wewnętrznej umiejętności.

Klasyczne sfery

Klasyczne teksty Taiji wskazują, że praktycy wewnętrznych sztuk walki powinni potrafić wytworzyć energię peng-jing. Relacja między peng-jing a „połączeniem sfery ” jest relacją procesu i jego efektu. Połączenie sfer jest procesem, który tworzy efekt pod postacią peng-jing.

Wielu uczniów wierzy, że peng-jing odwołuje się do jakiejś konkretnej techniki. Faktycznie, choć peng można tłumaczyć jako „odparcie” i choć odwołuje się ono do ruchu, powszechnie występującego w wielu formach Taiji, peng-jing raczej oznacza energię przyłożenia siły – stan umysłu i właściwość odczucia ciała. Peng-jing nie jest tylko techniką – powinno ono być częścią wszystkich twoich ruchów.

Praca nad peng

Niestety, ponieważ wielu uczniów sztuk walki nie poznaje powyższej różnicy, ich energia obronna nie jest pełna. Braki te można poprawić pracując nad naukami Mistrza China dotyczącymi „łączenia sfer”. Różnice między peng-jing a połączeniem sfer omówimy później, na razie wystarczy powiedzieć, że peng-jing jest rezultatem procesu łączenia sfer. Połączenie to oznacza, ze uważność, qi oraz odpowiednia struktura współpracują na każdym poziomie ciała i umysłu. Interakcja taka wytwarza w ciele trójwymiarową moc. Jest ona fizyczna, jednak kieruje nią umysł. Dzięki właściwej współpracy ciała i uważności uzyskujemy stan dynamicznej równowagi.  Jest ona konieczna do osiągnięcia wyższych poziomów umiejętności. Proces nauki i zachowania energii peng jest tym, co nazywamy łączeniem sfer.

Umysł i ciało

Proces połączenia sfer zawiera elementy zarówno fizyczne i psychiczne. Fizyczna część odnosi się do tego, jaką pozycję zachowuje twoje ciało. Odpowiednie ustawienie jest niezbędne, by pozwolić na maksymalny przepływ intencji oraz qi. Zarówno sztywne napięcie, jak i wiotka miękkość utrudniają właściwy przepływ qi. Obowiązuje dynamika napięcia i rozluźnienia.

Mentalny aspekt peng odnosi się do psycho-emocjonalnego stanu twojego umysłu. Jeśli jesteś napięty i opętany myślą o „zwycięstwie”, nigdy nie osiągniesz wyższego poziomu. Rozluźnij się i poczuj naturę ciała i umysłu, a znajdziesz tam wszystko, czego potrzebujesz. Ostatecznie, w peng-jing – jak i w każdym innym godnym wysiłku przedsięwzięciu – chodzi o samo-urzeczywistnienie i zrównoważenie się z naturą rzeczy. Aspekt bojowy stanowi zaledwie fragment tej układanki.

Część II: Połączenie sfer

Natura peng-jing

Według Mistrza China, pierwszym krokiem na drodze do połączenia sfer jest wytworzenie peng-jing. Powszechnym tłumaczeniem tego terminu jest odparcie. Tłumaczenie to może jednak prowadzić do nieporozumień. Chodzi tu raczej o dynamiczną relację między tobą, twoim środkiem ciężkości i dowolną siłą, jaka na ciebie w danej chwili oddziałuje. Mistrz Chin uczy, że jeśli posiadasz właściwe peng, wówczas możesz stawić czoła nawet wielu różnym siłom ze stosunkową lekkością. Myśl tę potwierdzają klasyki Taiji.

Klasyki

Według klasyków Taiji, ćwiczący powinien być w stanie sprostać siłom z „ośmiu kierunków”. Aby to zrobić, qi, umysł i moc muszą być zrównoważone w każdej chwili i w każdym miejscu. Bardzo niewielu mistrzów uczy, jak osiągnąć tak głęboką wewnętrzną umiejętność. Mistrz Chin jest jednym z tych nauczycieli, którzy uchylają rąbka tajemnicy. Często mawia: „jak będziesz ćwiczył, będę cię uczył.”

Punkty kontaktu

Aby w odpowiedni sposób zastosować peng-jing, należy umieć radzić sobie z punktem kontaktu. Zawsze, gdy przyjmujemy siłę, miejsce tego zdarzenia nazywamy „punktem kontaktu”. Punktem kontaktu może być uchwyt, kopnięcie, czy nawet spojrzenie. Czymkolwiek on nie jest, musimy odpowiedzieć na niego naszą wewnętrzną energią. Czynimy to ustawiając odpowiednio punkt kontaktu wobec korzenia naszej struktury. Następnie angażujemy uważność, aby zareagować tak, jak trzeba. Często przydatne są wizualizacje tego, jak ciało powinno ustawić się wobec punktu kontaktu. I Liq Chuan zawiera specjalne wizualizacje, pomagające wydobyć siłę peng. Pomagają one również w zrozumieniu punktu kontaktu. Niektóre sztuki uczą, by postrzegać peng jako koło lub obręcz. Chociaż energia kolista jest częścią peng-jing, nie jest to wszystko. „Kolistość nie jest równoznaczna z peng,” wyjaśnia Mistrz Chin. „W rzeczywistości jest ona tylko jego częścią. Prawdziwe peng jest sferyczne i radzi sobie z siłą nadchodzącą z każdej strony.”

Zastosowania peng-jing

Ustaliliśmy, że peng- jing dotyczy raczej tego, w jaki sposób podążamy za zmianą niż jakiejś konkretnej pozycji. Ponadto, jasne jest, że peng- jing musi stosować raczej sferyczny niż kolisty rodzaj projekcji siły. Rzekliśmy w końcu, że aby pogłębić nasze umiejętności, siła peng musi być dynamiczna i radzić sobie nawet z kilkoma różnymi siłami, nadchodzącymi z różnych stron. Jeśli osiągniemy takie połączenie, wówczas energia peng będzie pełna i zdatna do wykorzystania w każdych warunkach, włącznie z samoobroną.

W walce peng-jing polega na utrzymywaniu struktury i nie pozwalaniu innym siłom na uzyskanie kontroli nad twoją masą.

Część III: Fizyczne i psychiczne aspekty peng-jing

Wizualizacja

Gdy już jasna jest różnica między kolistym i sferycznym rodzajem wewnętrznej siły, należy nauczyć się, jak wprowadzić to zrozumienie do naszego ciała. Aby to uczynić, Mistrz Chin radzi, by wyobrazić sobie, że każda część naszego ciała jest zdolna do wyrażenia sferycznej siły.

W każdym przypadku powinniśmy czuć, że punkt kontaktu jest kulisty. Jeśli jesteśmy do tego zdolni, wówczas niezależnie od tego, co zrobi druga osoba, pozostaniemy gotowi i zrównoważeni. Łatwo to wyrazić w słowach, jednak nauka tej właściwości wymaga prawdziwego zaangażowania.

Struktura ciała

„Energię kulistą możemy wyrazić każdą częścią ciała”, powiada Mistrz Sam Chin. Energia tej kuli może być pełna bądź lekka, twarda lub miękka, przyjmująca bądź odpierająca. Sposób wyrażenia tej siły będzie zmienny, w zależności od wymogów sytuacji.

Peng-jing osiągamy wówczas, gdy potrafimy zachować pełnię sfery w każdej chwili i w każdym punkcie ciała. Zmiana w zależności od wymogu chwili, projekcja czy odepchnięcie, dynamiczna wymiana sfer – wszystko to są elementy tego, co nazywamy peng-jingPeng-jing to podstawowa energia obronna. „Ponieważ peng-jing jest zasadniczą dla sztuk walki umiejętnością, jest ona bramą do wszystkiego innego,” jak mawia Mistrz Chin. Wyrażenie peng oznacza zrównoważenie wielu sferycznych punktów kontaktu w ciele i umyśle i połączenie ich w jedno.

Proces łączenia sfer polega na odczuciu pełni i „jedności sfery”. Proces prowadzący do tej jedności stanowi fundament, z którego wynika każdy prawidłowy ruch. System I Liq Chuan krok po kroku porządkuje aktywność fizyczną i psychiczną. Mając do dyspozycji tak zorganizowany system, uczeń może ostatecznie osiągnąć zjednoczenie ciała, umysłu i ducha. Będąc zrównoważonym, może zebrać owoce bojowych, zdrowotnych i duchowych aspektów tej sztuki. W tym artykule omówiliśmy kilka spośród podstawowych koncepcji, których praktyka może pomóc w poprowadzeniu ćwiczącego do wyższych poziomów umiejętności bojowej.

Źródło: www.iliqchuan.com
Tłumaczenie: Bartosz Samitowski